Kentleşme ve çevre sorunları

Geçen hafta Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ''Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2011 Nüfus Sayımı Sonuçları''nı açıkladı. Türkiye'nin nüfusu 2011 yılı sonu itibariyle bir önceki yıla oranla yüzde 1,35 artarak, 74 milyon 724 bin 269 kişiye yükseldi.
Nüfusun yüzde 50,2'sini (37 milyon 532 bin 954 kişi) erkekler, yüzde 49,8'ini (37 milyon 191 bin 315 kişi) ise kadınlar oluşturdu. 2011 yılında 81 ilden 56'sının nüfusu bir önceki yıla göre arttı, 25 ilin nüfusu ise azaldı. 2010 yılına göre 2011 yılında Bursa 101 bin 481 kişi artışla 2 milyon 652 bin 126 kişilik nüfusa ulaştı.
Dünyamız ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelişme göstermektedir. Gelişmekte olan birçok ülkede köklü sosyo-ekonomik yapı değişimlerinin yaşandığını gözlemliyoruz. Sanayileşme çabaları ile başlayan bu yapısal değişim beraberinde yoğun bir kentleşme sürecini getirmiştir. Ülkemizde bu değişimin başladığı 1950’li yıllarda kentlerde yaşayan nüfus, toplam nüfus içinde yüzde 18 paya sahip iken, günümüzde bu oran yüzde 78’e kadar çıkmıştır. Kısa süre gerçekleşen bu büyük oransal değişim, kentleşme ve sanayileşmenin sağlıklı bir gelişim süreci içermediğinin kanıtıdır.Çevre sorunları; son yıllarda üzerinde en çok durulan ve tartışılan konulardan birini oluşturmaktadır. Çevre sorunlarını yaratan ve etkilerini artıran birçok faktörden söz edilebilir. Ancak konuyla ilgili çevrelerin ortaklaşa kabul ettikleri en önemli faktörlerden birisi kentleşme ve özellikle de düzensiz ve çarpık kentleşmedir. Sanayileşmenin doğal bir sonucu olarak, hızla artan kentleşme olgusu, çevre sorunlarının tümünü etkileyen temel bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.

Çevre kirlenmesi ve çevrenin korunması gibi kavramlar 1960’lı yıllardan bu yana en çok konuşulan konular haline gelmiştir. Son yıllarda ise, çevre bilincinin artması ile çevreye ilişkin sorunların bir sistem yaklaşımı şeklinde ele alınmasını gerekli kılmıştır.
Canlı ve cansız tüm varlıklar gibi insanın da yaşaması, gelişmesi ve mutluluğu, yaşadığı ortamın gelişmesine ve değişmesine bağlıdır. Doğada, canlıların diğer canlılarla ve fiziksel çevreyle gerçekleşen ilişkileri bu canlıların sağlıklı gelişmesine imkan veriyorsa doğal dengenin mevcut olduğu söylenebilir. Ancak, fiziksel ortamın yanlış kullanımından ötürü varolan denge bozulmakta, bundan özellikle insanlar ve diğer canlılar zarar görmektedir. Hava, su kirliliği, toprak erozyonu, ormanların azalması, kıyıların tahribi gibi birçok olay insan ve çevresi arasında giderek bozulan dengenin tipik örneklerini oluşturmaktadır.

Türkiye’de kentleşme, son dönemde sosyo- ekonomik kalkınmanın temel unsurunu oluşturmaktadır. Ancak bir yandan iç göçlerle beslenen, diğer yandan hızlı nüfus artışının baskısı altında gerçekleşen kentleşme ve sanayileşme olgusu sonucu çevre sorunları dünyamızın geleceğini tehdit eder hale gelmiştir.

Bugün için, çeşitli etkenlerden dolayı üzerinde yeterince durulamayan çevre sorunları kısa bir gelecekte bizleri daha büyük problemlerle karşılaştıracak niteliktedir. Bu bakımdan, iş işten geçmeden çevre sorunlarını gündemimizin üst sıralarına almalı ve elimizdeki doğal zenginlikleri kaybetmeden önlemleri uygulamaya koymalıyız.

Ekonomide fikir ve çözüm üretmek sadece hükümet ve bürokrasinin görevi olmamalıdır. Akademisyenler, medya, özel sektör, sivil toplum örgütleri, kısaca her birey problemleri işaret ederken, olası çözümleri üretme yönünde yol gösterme sorumluluğunu da taşımalıdır. Bu konuda, ancak herkesin katkı sağlaması durumunda daha verimli sonuçlar elde edebiliriz.